تبلیغات
امام مهدی (ع) - امام زمان(عج) در قرآن
تاریخ : دوشنبه 20 خرداد 1392 | 04:00 ب.ظ | نویسنده : محمد مختاری
قسمت دوم

با این وصف، معنا و مفهوم این نوید شكوهبار قرآنی چه می تواند باشد كه می فرماید:
«وعد الله الذّین آمنوا منكم و عملوا الصّالحات.... »
یعنی: خداوند به كسانی از شما كه ایمان آورده و كارهای شایسته انجام دهند وعده داده است كه آنان را در روی زمین جانشین سازند.... .
بنظر ما، معنای واقعی این نوید قرآنی این است كه روزگاری در پیش است كه بر سراسر گیتی حاكم می گردد و مسلمانان بدون هیچ هراس و دلهره ای راه و رسم مترقی و شعائر و برنامه های انسان ساز دینی خود را برپای می دارند و در تمامی مناطق مسكونی و آباد جهان، تنها اسلام، تدبیر امور و تنظیم شئون بشریت را به دست می گیرد.
آری! این وعده شكوهبار قرآن است و این هم تاكنون، تحقّق نیافته است.
معنای آیه در پرتو روایات
امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ و آموزگاران راستین قرآن نیز در تأویل آیه مورد بحث، بر این اندیشه رهنمون هستند كه این وعده پرشكوه خدا تحقّق نیافته و به هنگامه ظهور حضرت مهدی (عج) تحقّق خواهد یافت.
برای نمونه:
1. از چهارمین امام نور ـ علیه السلام ـ آورده اند كه آیه مورد بحث را تلاوت كرد و فرمود: «بخدای سوگند كه این مؤمنان شایسته كردار، شیعیان ما اهل بیت ـ علیهم السلام ـ هستند و خداوند این نوید و وعده شكوهبار را به دست بزرگ مردی از ما تحقّق خواهد بخشید. او مهدی این امت است و كسی است كه پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ در مورد او فرمود: اگر از عمر دنیا تنها یك روز باقی مانده باشد خداوند آن روز را آنقدر طولانی خواهد ساخت تا مردی از عترت من كه نامش نام من است بر جهان حكومت كند و زمین را همانگونه كه به هنگامه‌ او لبریز از ظلم و جور است، مالامال از عدل و داد سازد.»[1]
2. و از دو امام معصوم حضرت باقر ـ علیه السلام ـ و حضرت صادق ـ علیه السلام ـ نیز همین سخن روایت شده است و آنان نیز درست همین نوید را داده اند.
مرحوم «طبرسی» پس از نقل این روایت می گوید: «منظور از مؤمنان شایسته كردار، پیامبر و خاندان اویند و این آیه در بردارنده‌ نوید حكومت عادلانه جهانی اهل بیت ـ علیهم السلام ـ ، استقرار اقتدار آنان در سراسر گیتی و برچیده شدن وحشت و هراس آنان با ظهور حضرت مهدی ـ علیه السلام ـ است.»
و می افزاید: «خاندان پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ در مورد این واقعیت اجماع و اتفاق نظر دارند و روشن است كه اجماع آنان همانند قرآن حجت است. چرا كه پیامبر گرامی ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: «مردم! من از میان شما می روم امّا رو گوهر گرانبها در میان شما به یادگار می گذارم، یكی كتاب خدا، قرآن و دیگری خاندانم. و این دو، تا روز رستاخیز و ورود بر من در كنار حوض كوثر از هم جدایی ناپذیرند.»
آنگاه می افزاید: «نوید شكوهمند این آیه قرآن نیز كه تمكّن و اقتدار اهل بیت ـ علیهم السلام ـ و استقرار دین خدا بر روی زمین بوسیله آنان است، وعده ای است كه تاكنون تحقّق نیافته است از این رو آن حضرت در انتظار دریافت فرمان ظهور از جانب خداست،‌ چرا كه خداوند در وعده اش تخلف نمی ورزد.»[2]
سومین نوید
قرآن در آیه دیگری می فرماید:
«و لقد كتبنا فی الزبور من بعد الذّكر ان الارض یرثها عبادی الصّالحون»[3]
ما در زبور (كتابهای آسمانی پیشین) پس از نوشتن در لوح محفوظ، نوشتیم كه زمین را بندگان شایسته ما به ارث می برند.
مفسّران در تفسیر این آیه، در معنای «زبور و ذكر» به توافق نرسیده اند، امّا این دیدگاه های متفاوت، اختلاف جوهری نیست. چرا كه معنای زبور، چه كتاب آسمانی نازل شده بر داود پیامبر ـ علیه السلام ـ باشد، یا مقصود از آن جنس كتابهای آسمانی، مهم نیست همچنانكه معنای ذكر نیز در آیه شریفه «تورات» باشد یا «قرآن» یا «لوح محفوظ» همچنانكه مفسّرین گفته اند، به محتوای آیه صدمه ای نمی زند و معنای آیه اینگونه است:
«و ما در كتابهایی كه بر پیامبران فرو فرستادیم، یا در «زبور» كه آن را بر داود پیامبر نازل ساختیم، پس از نوشتن در لوح محفوظ یا تورات یا قرآن، نوشتیم كه زمین را بندگان شایسته ما به میراث می برند.»
طبرسی و دیگران در تفسیر آیه از پنجمین امام نور ـ علیه السلام ـ آورده اند كه فرمود:
«هم اصحاب المهدی فی آخر الزمان»[4]
یعنی: اینان یاران حضرت مهدی ـ علیه السلام ـ در آخرالزّمان هستند.
به باور ما، موضوعی كه خدای جهان آفرین در «زبور» و در «ذكر» نوشته است و آن را «لقد» و «انّ» دو بار، سخت، مورد تأكید قرار داده، شایسته است كه موضوعی بسیار اساسی و حساس و در نهایت اهمیت باشد.
صحیح است كه برخی مفسّران مقصود از «زمین» در آیه مباركه را زمین بهشت دانسته و آیه را اینگونه معنا كرده اند كه: «بندگان شایسته خدا، زمین بهشت را به ارث می برند.» و برخی نیز زمین مورد نظر را همین سیاره خاكی دانسته اند كه سرانجام امت مسلمان آنرا با فتوحات خویش به ارث می برند.
امّا این دو دیدگاه معنای ظاهری آیه است و معنای نهان و تأویل آیه شریفه این است كه: «بندگان شایسته خدا بر سراسر جهان حكومت عادلانه و انسانی خوش را برقرار خواهند ساخت.»
مرحوم «شیخ طوسی» در تفسیر آیه شریفه از امام باقر ـ علیه السلام ـ روایت كرده است كه:
«انّ ذلك وعد الله للمؤمنین بأنّهم یرثون جمیع الارض»[5]
یعنی: این وعده قطعی خدا بر مؤمنان است كه آنان تمامی زمین و زمان را به ارث خواهند برد.
این آیه مباركه از نظر معنا، به آیه پیش شباهت دارد كه می فرماید:
«لیسخلفنهّمم فی الارض»
در این دو آیه، چه تعبیر زیبایی به كار رفته است، تعبیر به «ارث» و «استخلاف» كه «ارث» انتقال ثروت و امكانات از مرده به زنده و «استخلاف» نیز قرار دادن یكی بجای دیگری را می گویند.
چهارمین نوید
قرآن می فرماید:
«هو الّذی ارسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدّین كلّه و لو كره المشركون»[6]
این آیه، در قرآن شریف سه بار آمده است و دلالت بر حساسیت موضوع می كند.
آیه دارای تفسیر و ظاهری است و دارای تأویل و پنهانی.
تفسیر و ظاهر این آیه این است كه: خداوند پیامبرش حضرت محمّد ـ صلی الله علیه و آله ـ را به توحید و توحید گرایی، بندگی خدا، پرستش او و دین اسلام فرستاد تا این دین آسمانی را با قدرت و قوّت به همه ادیان پیروزی بخشد و سراسر گیتی در قلمرو توحید و عدالت و تقوای مورد نظر قرآن، قرار گیرد.
در آیه شریفه واژه «لیظهره» در خور تعمّق است، چرا كه «ظهور» در اینجا به معنای برتری كامل و روشن با چیرگی و قدرت همه جانبه و كامل است كه می فرماید:
«كیف و ان یظهروا علیكم لا یرقبوا فیكم الّا و لا ذمّه»[7]
اینجا نیز «یظهروا» به معنای «یغلبوا» می باشد.
كه معنای آیه شریفه این می شود: «دین حق،‌ با اقتدار و شكوه پیش می رود و بر همه ادیان، برتری كامل و پیروزی همه جانبه می یابد و جهان را در سایه هدایت خویش می گیرد.»
با این بیان اگر گفته شود كه این وعده، تحقّق یافته و اراده خداوند جامه عمل پوشیده است، معنای آیه این است كه: خداوند همه دینها و آیینها و كیشهای منحرف و بی اساس را به وسیله قرآن و پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ ، باطل و با‌ آمدن اسلام نفی كرد و هر گونه شرك و انحراف و زندقه و پرستش باطل را مردود شمرد و از صفحه گیتی برانداخت و جهان، جزیره توحید گرایی و مهد عدالت و آزادگی و تقوا پیشگی گردید.
این معنای ظاهری آیه امّا گر بخواهیم از تأویل آیه سخن بگوییم و در پرتو معنای نهان او راه جوییم، باید بگوییم كه این وعده قطعی و تخلف ناپذیر،‌ هنوز تحقّق نیافته است.
مسلمانان هنوز شمارشان حدود یك چهارم مردم جهان یا كمتر است و بر كشورهای اسلامی قوانین و مقررات غیر اسلامی حكومت می كند و مرامها و كیش های ساختگی و دروغین آزادانه به حیات خود ادامه می دهند.
در برخی از كشورها مسلمانان اقلیت پایمال شده ای هستند كه فاقد قدرت و امكانات و بر سرنوشت خویش حاكم نیستند، بنابراین پیروزی كامل حق بر باطل كجاست؟
و نوید قطعی و تخلف ناپذیر «لیظهره علی الدّین كلّه» چه زمانی و چگونه تحقّق یافته است؟
در پرتو روایات:
پیشوایان نور و امامان اهل بیت ـ علیهم السلام ـ در معنای نهان و تأویل آیه، رهنمود دارند كه این مربوط به روزگار ظهور امام مهدی ـ علیه السلام ـ است كه بی تردید تحقّق خواهد یافت.
اینكه به نمونه ای از روایات در تأویل آیه شریفه:
1. در تفسیر آیه مورد بحث، از امیر مؤمنان ـ علیه السلام ـ آورده اند كه این آیه‌ شریفه را تلاوت كرد كه: «هو الّذی أرسل بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدّین كلّه» آنگاه فرمودند: «آیا این نوید پیروزی تحقّق یافته است؟»
پاسخ دادند: «آری!»
آن حضرت فرمود: «هرگز! به خدایی كه جانم در كف قدرت اوست، با تحقّق این وعده، هیچ شهر و دیاری نمی ماند جز اینكه در آن ندای یكتایی و عظمت خدا بامدادان و شامگاهان طنین می افكند.»
2. و نیز از ابن عباس آورده اند كه در مورد این جمله از آیه: «لیظهره علی الدّین كلّه و... » گفت:
بخدای سوگند چنین نخواهد شد تا مگر روزگاری كه یهودیان و مسیحیان و پیروان دیگر مرامها و مسلكها، به اسلام ایمان آورند. گرگ و گوسفند و شیر درنده و انسان و مار گزنده، نسبت به هم احساس امنیت می كنند، نه گرگ گوسفند را بدرد و نه گوسفند از آن بهراسد.

[1] . مجمع البیان، ج 7، ص 152 و تفسیر عیاشی، ذیل آیه 154، از سوره نور.
[2] . مجمع البیان، ج 7، ص 152.
[3] . سوره‌ انبیاء،‌آیه 105.
[4] . مجمع البیان، ذیل آیه شریفه.
[5] . تفسیر تبیان، ج 7، ص 252.
[6] . سوره‌ توبه، آیه 33.
[7] . سوره توبه، آیه 8.



طبقه بندی: مهدویت در قرآن و روایات،

  • ندای معلم
  • بک لینک
  • ضایعات